Licząca 10,5 kilometra ścieżka biegnie przez zachwycające erozją stoki wapienne, kamienne szczyty i klify podziurawione jaskiniami. Sękate, wiecznie zielone dęby zapewniają swoim cieniem moment wytchnienia w cieplejsze dni, głównie jednak teren jest surowy i bezkompromisowy. Schodząc w dół zobaczymy wejście do wąwozu. Otoczony jest on wapiennymi skałami o wysokości 400 metrów, które blokują światło słoneczne i odcinają od dźwięków zewnętrznego świata. Aby ominąć głazy otaczające ten wąwóz możemy wybrać ścieżkę biegnącą po naturalnie utworzonych kopcach.
W pobliżu najbardziej wąskiego punktu, mającego tylko cztery metry szerokości, często spotkać można wspinaczy atakujących klif Hotel Supramonte, czyli niemal pionowe zbocze wapienne sięgające 400 metrów ponad Gola Su Gorropu, będące jednym z najtrudniejszych podejść na wyspie.
W trakcie spokojniejszych momentów dnia zobaczyć tutaj można leśne kuny, orły przednie i muflony.

Cala Goloritzè
Ta niemal trzygodzinna, 7,5 kilometrowa wycieczka, którą spokojnie możemy pokonać z dzieckiem, zabierze nas do cudownej zatoki Cala Goloritzè, znajdującej się w południowej części Zatoki Orsei. Ścieżka biegnie wzdłuż bujającego w obłokach płaskowyżu Golgo, gdzie pasą się dzikie kozy, świnie i osły.

Podążając wzdłuż dawnych tras przemierzanych przez karawany mułów natrafimy się na okazy drzew liczące sobie po kilka stuleci oraz śródziemnomorski busz obfitujący w dziki rozmaryn. Zbliżając się do zatoki będziemy mieli okazję podziwiać zapierające dech w piersiach widoki morza i wapiennych klifów najeżonych jaskiniami.
Droga schodzi następnie do Cala Goloritzè, pięknej zatoki w kształcie półksiężyca, ze śnieżnobiałymi kamyczkami wyrzuconymi przez morze, którego odcienie przyjmują barwy od niebieskawo-zielonej po kobaltową. Z klifów wyrastają dziwaczne formacje wapienne, w tym Monte Caroddi i Aguglia, czyli 148 metrowy skalny paluch, który jest dobrym wyzwaniem dla osób lubiących wspinaczkę.

Tiscali
Ta 10,5 kilometrowa, zajmująca mniej więcej połowę dnia wyprawa, zabierze nas do spokojnego pustkowia i osad z epoki brązu, dostępnych wyłącznie na piechotę. Zaczynając przy moście Sa Barva sceneria od razu jest oszałamiająca – ściany skał wapiennych wyrastają jak żelazna kurtyna, otaczając rzekę Flumineddu.
Trasa przesycona kamieniami w pewnym momencie unosi się, by następnie przejść przez ocieniony obszar pełen wiecznie zielonych dębów i rosnących wiosną fiołków alpejskich. Jedynymi towarzyszami podróży mogą być jaszczurki, a rzadko również ptaki drapieżne.

Wyprawę kończy krótkie podejście, które gwarantuje niesamowity widok na wykopaliska archeologiczne w Tiscali, gdzie szkielety ruin gromadzą się u podnóża mrocznej, zawalonej jaskini wapiennej. Dla szukających spokoju i relaksu, dobrym wyjściem będzie odwiedzenie Doliny Lainattu, znajdującej się poniżej.

Kiedy, jak i gdzie
Najlepszymi porami roku do organizowania pieszych wycieczek po Sardynii są wiosna i jesień, ze względu na przyjemne temperatury i gwarancję kolorowych widoków. Zainwestujmy w dobrą mapę, ponieważ nie wszystkie szlaki są oznaczone, a niektóre z nich opisane są wyłącznie ręcznie usypanymi kopcami i plamami farb. Jeśli wolimy podróżować w grupie, warto sprawdzić ofertę organizacji Cooperativa Gorropu i Cooperativa Goloritzè, które przygotowują przemarsze z przewodnikiem za około 40 euro od osoby. Wspaniałą bazą dla wędrowców i wspinaczy jest Lemon House w Lotzorai.

… pasjonuje się piłką nożną
Piłka nożna to bez wątpienia narodowy sport Włochów, jednak ostatnie lata przyniosły kilka zmian w tej grze. Jeśli chodzi o pozytywy, Włochy w 2006 roku wygrały czwarty w ich historii Puchar Świata i tym samym w liczbie tytułów ustępują już tylko Brazylii. Jednak od tamtego wydarzenia piłka nożna we Włoszech przeżyła więcej upadków niż wzlotów, w tym aferę korupcyjną, nieuczciwe praktyki przy zawieraniu kontraktów telewizyjnych, skandale narkotykowe wśród zawodników i rosnący poziom agresji pomiędzy fanami przeciwnych drużyn. W profesjonalnych ligach piłki nożnej wszyscy starają się zapomnieć o tych wydarzeniach i skupić na samej grze; a warto pamiętać, że włoska liga jest (wspólnie z angielską, hiszpańską i niemiecką) uważana za najlepszą w Europie. Jednym z pozytywnych trendów są coraz mniejsze różnice w poziomie gry różnych regionów geograficznych Włoch. Po kilku latach, gdy szczyt tabeli Serie A zdominowany był przez kluby z północy kraju, wspólnie z garstką drużyn mających siedziby w centrum Włoch, obecnie sukcesy odnoszone są przez kluby z każdego zakątku kraju – co jest oczywiście bardzo miłe dla kibiców z południa.

… przechodzi nieustające zawirowania polityczne
Scena polityczna we Włoszech jest mniej stabilna niż w innych rozwiniętych krajach. W tym kraju, po zakończeniu drugiej wojny światowej, średnio raz do roku dochodzi do zmiany rządu, a nadzieje, iż sytuacja zmieni się w najbliższej przyszłości są niewielkie. Ten wszechobecny zamęt panujący za drzwiami premiera ma niebagatelny wpływ na same Włochy: wzrost gospodarczy jest niski również ze względu na to, że biznes cały czas musi dostosowywać się do zmieniających się warunków politycznych, a sondaże wskazują, że zwykli obywatele są coraz bardziej cynicznie nastawieni do instytucji politycznych. W wyniku tego, w coraz mniejszym stopniu są w stanie zaufać lub polegać na rządzie; a ich zaufanie jest najmniejsze spośród wszystkich krajów europejskich.

… starzeje się
Włochy są najstarszym społeczeństwem w Europie (na świecie tylko Japończycy są starsi) – jest to konsekwencją niewielkiej liczby urodzin, dość surowego prawa imigracyjnego i średniej długości życia Włochów, która jest jedną z najwyższych na całym świecie. W roku 2010, przeciętny Włoch miał 42,9 lat, a średnia ta cały czas rośnie. W rezultacie otrzymujemy dość stabilną populację: ogólna liczba mieszkańców Włoch niemal nie zmienia się na przestrzeni lat, a – zgodnie z najnowszymi wyliczeniami – ma zacząć się zmniejszać od roku 2020. Taka sytuacja negatywnie wpływa na krajowy system ubezpieczeń społecznych i życie rodzinne, ponieważ starsi członkowie rodzin z reguły mieszkają ze swoimi dziećmi lub wnukami w miejscach, gdzie dostęp do domów spokojnej starości jest utrudniony. Takie trendy wpływają również na inne aspekty życia: politykę (starsi politycy starają się wywalczyć jak najwięcej dla starszych obywateli), kulturę popularną (nawet moda i telewizja musi brać pod uwagę wymagania osób starszych) i coś w rodzaju sięgającej bardzo głęboko nostalgii: dzięki zbiorowej pamięci często można usłyszeć i zobaczyć młodych Włochów świętujących coś, co wydarzyło się 60 lat temu, w taki sposób, jakby miało to miejsce przed chwilą.

… żyje z gospodarki czarnorynkowej
Nikt nie wie, jak duża może być czarnorynkowa gałąź całej, włoskiej gospodarki, jednak specjaliści zgadzają się, że jest ona ogromna. Szacunki sugerują, że może ona odpowiadać nawet połowie gospodarki legalnej. Mówiący innymi słowy, jeśli najbardziej pesymistyczne prognozy są prawdziwe, czarny rynek we Włoszech jest mniej więcej tak duży, jak cała gospodarka Szwajcarii lub Indonezji. Gdyby dodać szacunki dotyczące czarnego rynku do oficjalnych wyliczeń PKB, Włochy najprawdopodobniej prześcignęłyby Francję, Wielką Brytanię, stając się czwartą co do wielkości gospodarką świata. Obecność czarnego rynku nie jest oczywista dla przeciętnego obserwatora, jednak zawsze, gdy klient nie otrzymuje paragonu lub potwierdzenia transakcji w sklepie bądź restauracji, kupuje tytoń bez banderoli z akcyzą od ulicznego sprzedawcy, lub gdy produkt bądź usługa wymieniane są na inny produkt albo inną usługę, oznacza to, iż transakcja nie jest rejestrowana, nie jest zgłaszana, ani nie naliczane są od niej podatki.

… ma coraz więcej parków narodowych
Włochy szczycą się 25 parkami narodowymi o łącznej powierzchni około 1,5 miliona hektarów, czyli mniej więcej 5% całej powierzchni kraju – jest to ponad dwa razy więcej niż 25 lat temu. Co kilka miesięcy tworzony jest nowy park lub jeden z istniejących jest poszerzany. Częściowym powodem takiego stanu rzeczy jest rosnąca popularność ruchów społecznych opowiadających się za ochroną środowiska, która zmusiła rząd do zajęcia się niezagospodarowanymi terenami i ich ochroną przed niszczącym wpływem industrializacji. Dla turystów i miłośników natury jest to istny skarb, ponieważ osoby takie mogą korzystać z wielkich, niezniszczonych ręką ludzką powierzchni.

… siedzi w domu przez cały sierpień
Włochy były przykładem znanego w Europie, sierpniowego exodusu turystów – mieszkańcy miast spędzali większość tego miesiąca nad morzem lub w górach, pozostawiając miasta niemal opustoszałe. W dzisiejszych czasach to zjawisko w dalszym ciągu występuje, ale na mniejszą skalę, ponieważ sytuacja ekonomiczna zmusza firmy do pracy przez cały sierpień z równie dużą intensywnością. W wyniku tego, wakacje są bardziej rozłożone w czasie, a same plany urlopowe stają się coraz skromniejsze. Coraz mniej czasu, którego Włosi spędzają wspólnie na wypoczynku, może być okazją dla turystów, zarówno ze względu na większy wybór miejsc noclegowych w górach i nad morzem w sierpniu oraz z racji tego, że miasta i miasteczka coraz bardziej koncentrują się na promowaniu lokalnych festiwali i atrakcji, zachęcając do nich lokalnych rezydentów. W dzisiejszych czasach, wybór zajęcia urlopowego we Włoszech jest bardzo szeroki, restauracje i muzea otwarte są dłużej, więcej jest targów żywności, wina i spotkań kulturalnych.

FERENTINO
Ferentino prezentuje się jako miasto sztuki, posiadające bardzo bogate historyczne dziedzictwo artystyczne i kulturalne, obejmujące kościoły, pałace i zabytki. Miasto jest otoczone dobrze zachowanym pasmem megalitycznych ścian, które zachowały ciekawie zbudowane antyczne bramy, z których dwie „Porta Sanguinaria” i „Porta Casamari”, cechują się podwójnymi łukami. Akropol Ferentino mieści najważniejszy z zabytków miasta i relikwie, które odnoszą się do imponującej historycznej przeszłości. Obwarowana w trakcie średniowiecza, obecna twierdza Ferentino (datowana od czasów Sulla) przypomina nawet codziennie arcydzieło cywilnej inżynierii i dzieło sztuki w jego przekonywującym pięknie. Na jej esplanadzie wznosi się Katedra i Pałac Biskupi. Katedra architektury romańskiej, jest kustoszem wartościowych dzieł sztuki, Cosmati, Drudo de Trivio i Vassalletto. Inne piękne kościoły, o których można wspomnieć to Santa Maria Maggiore (XIII wiek), Gotycki kościół o eleganckim ostrołukowym kształcie, który został założony przez mnichów Cysterskich. Na szczycie wzgórza, w odległości trzech kilometrów od Ferentino, wznosi się klasztor Św. Antonio, opata Ferentino. Przez długi czas był to cel pielgrzymek, by pochylić się nad zwłokami Papieża Celestina V; zgodnie z wolą jego następcy Bonifacego VIII były przechowywane w tym miejscu ponad 30 lat i w 1327 roku zostały skradzione przez ludzi L’Aquila. Św. Antonio jest pierwszym klasztorem założonym przez Celestyna V poza regionem Abruzian na tych ziemiach, i wspierał cel Celestynian w penetrowaniu obszaru Lazio. Wśród dzieł należących do ery Romańskiej jest osobliwy grób Aulus Quintilius Priscus, bardzo rzadki epigraficzny nagrobny zabytek w formie tabernakulum wykuty w żywej skale, i Romański Teatr (I-II p.n.e). Pałac Konsulów z jego Wieżą Guelph z Bargello, Brefotrofio (Szpital), mieszkania Montelongo lub Innocence III i „Cavalieri Gaudenti”, wszystkie sięgają czasów magistratów. Jezioro z Canterno, naturalna oaza, tworzy naturalistyczny punkt widzenia, stwarzając dobrą okazję na relaksujący przystanek.

ANAGNI
Starożytna „Anagnia” niegdyś główne miasto konfederacji Herników, wznoszące się na wzgórzu pomiędzy Monti Ernici i Doliną Sacco. Legenda przypisuje Anagni założenie przez Saturna jako jednego z pięciu głównych miast w tym regionie. Ostatecznie przejęte przez Rzymian w 306 roku p.n.e., stało się prefekturą, następnie miastem. To właśnie tutaj w 1160, podczas wojen pomiędzy Papieżem Aleksandrem III i Cesarzem Barbarossą, wydano ekskomunikę cesarza i anty-papieskiego Victora IV. Później stało się wolnym miastem i siedzibą papieską. Był to okres, w którym miasto doświadczyło niezwykłej świetności, dając Kościołowi aż czterech Papieży ( Inocentego III, Grzegorza IX, Aleksandra IV i Bonifacego VIII), jako papieska rezydencja Anagni zasłużyło na tytuł „miasto Papieży”. Miasto było sceną dla wojny między feudalnym Colonna, Francuskim Królem Filipem Pięknym i Papieżem Bonifacym VIII, ten drugi uwięziony został wskutek uderzenia na Anagnani. Po swojej dekadencji powstało ponownie w 700 i podczas 1798 było głównym miastem w Prowincji Circeo w Republice Rzymskiej. W 1798 Anagni z Republiki Rzymskiej. Rygorystycznie średniowieczne Anagni zachowuje budowle zarówno eleganckie jak i skromne, Romańskie Kościoły, dzwonnice, otwarte galerie i skwery, zaprojektowane skromnie ale z zachowaniem podstaw tej architektury. Z dużym zainteresowaniem cieszy się trzynastowieczny Palazzo di Bonifacio VIII, Ratusz i Izba Barnekow, odznaczającą się wśród wielu kościołów jest Katedra z jej wspaniałą kryptą odsłaniającą freski, które stanowią najbardziej interesujący cykl malarstwa XIII wieku. Dzisiaj Anagni samo potwierdza się jako ogromne handlowe i przemysłowe centrum, jedno z najważniejszych utworzonych w środkowo – południowych Włoszech.

VEROLI
Hernickie miasto „Verulae”, następnie Rzymskie miasto, później w trakcie średniowiecza stała się siedzibą episkopatu. Veroli zawsze pozostawała wysłannikiem Kościoła, nawet wtedy gdy 1798 aktywnie uczestniczyła w Jakobińskim ruchu republikańskim. Jej zabytki świadczą o wartości miasta. Pamiątką z czasów pre-romańskich są pozostałości Poligonalnych murów, które otaczają fortecę Rocca di S. Leucio a czsów od Rzymskiej epoki można zobaczyć Fasti Verulani, niezwykły kamienny kalendarz rejestrujący obrzędy rzymskich uroczystości (I wiek n.e.). Odnosząc się do okresu średniowiecza, zachowała się dobrze kwatera Borgo S. Croce z bramą wjazdową oraz znajdujący się w pobliżu XIV wieczny Pałac. Nawet Verolskie kościoły mają średniowieczne początki. Wyróżnia się wśród nich: Opactwo Casamari, Bazylikę S. Maria Salome ze Świętymi schodami, jednymi z trzech istniejących na świecie, z tymi z Jeruzalem i Rzymu, gdzie możliwe jest uzyskanie odpustu zupełnego respektując warunki ustalone przez papieża Benedykta XVI. Jest jeszcze Katedra Św. Andrzeja ze swoim skarbem i archiwum.
Na szczególną uwagę zasługują między innymi romański Kościół z Franconi, bardzo interesujący ze względu na typowo lombardowe łuki, Bazylika Św. Erazma i Kościół Św. Leucio, Kościół Madonna degli Angeli z freskami Antonio Romano (XV wiek).
Świadectwo kultury należącej do Veroli znaleźć można w Bibliotece Giovardiana. Składa się na nią cenna kolekcja manuskryptów, inkunabułów, miniatur i rysunków. Veroli i jej okolice oferują dwie bezcenne atrakcje, jedna składająca się z grafiki a druga z naturalnych atrybutów i renomowanego Opactwa Casamari, dzieła Gotycko-Cysterskiej architektury i Prato di Campoli, (1,200 m) otoczone przez zielone lasy wyposażone w tereny wypoczynkowe.

Zapiski historyczne – Pierwszą zarejestrowaną informacją historyczną datuje się na 500 rok p.n.e. i odnosi się do kolonii założonych przez Ertrusków i innych mniej lub bardziej trwałych populacji, które przybyły pod panowaniem Rzymu po 15 r. p.n.e. Zapoczątkowanie budowy twierdzy przez Longobardów wydaje się być datowane od około połowy pierwszego tysiąclecia. Twierdza ta została później zniszczona (590 n.e.), odbudowana przez Franków. Od 1277 do 1387 Malcesine była rządzona przez rodzinę Della Scala, która zmodernizowała i wzmocniła twierdzę, którą określano potem jako Pałac Scaligerów, został on później przekazany Visconti z Milanu (1387-1403). Republika Wenecji kierowała Malcesiną od 1405 do 1797, z wyjątkiem kilku krótkich okresów – Imperiałowie od 1506 do 1516 i Francuzi od 1797 do 1798. Wenecjanie ustanowili autonomiczną władzę dla kontroli terytorialnej znanej jako Gardesana dell’Acqua, która przebywała w Pałacu Kapitanów. Od 1798 do 1866, kiedy region Veneto stał się częścią rządów Włoch, Austriacy, ponadto zamienili wiele sektorów życia społecznego i administracji w terytoria wykonujące prace zmierzające do umocnienia, zmodyfikowania i rozbudowy wnętrza Pałacu, przekształcając go w garnizon wojskowy.

Kultura – Przestronna i starannie zarządzana biblioteka usytuowana w odnowionym holu na pierwszym piętrze Pałacu Kapitanów daje studentom, obywatelom i turystom możliwość uważnego czytania wartego uwagi zbioru ksiąg i czasopism, skonsultowania go od strony multimedialnej dla celów nauczania i poszukiwania, zawsze jest też możliwość posłuchania jakiejś dobrej muzyki w punktach  specjalnie do tego przygotowanych. Mały sektor biblioteki jest zarezerwowany dla książek w języku angielskim i niemieckim. Kolekcja zwierająca w przybliżeniu 500 tomów podarowanych miastu Malcesina przez Gen. Alberto Pariani, otrzymał złoty medal w I Wojnie Św. I Szef Sztabu Armii Włoskiej od 1936 – 1939, czyni ją szczególnie prestiżową. Jako burmistrz Malcesine od 1952 do 1955 dostarczył bodźców dla wielu kulturalnych inicjatyw, takich jak odzyskanie Pałacu Scaligerów i ustanowienie Muzeum Historii Naturalnej Góry Baldo i Jeziora Garda, które zostało później wznowione i uzupełnione przez inne osobowości, włączając obywateli Malcesiny Sirio Danti i Mario Toblini.

Oliwa – Malcesina jest dumna ze swojej cennej oliwy z oliwek, produkowanej z gajów oliwnych uprawianych w oazach, położonych między mglistą doliną PO i wiecznymi lodowcami alpejskimi. Ciepło wytworzone przez wodę jeziora, stwarza możliwość uprawiania oliwek od najwcześniejszych czasów rzymskich i być może osadników Ertruskich. Powolne dojrzewanie oliwek pozwala na produkcję wysokiej jakości oliwy, bogatej w witaminy, która ma niepodrabialny smak i bardzo niski poziom kwasowości od 0,10 – 0,30, ze w złoto – zielonym kolorze, cieplejszych barw nabiera później w trakcie dojrzewania. Ponadto może stanowić delikatny i lekki sos używany do sałatek i warzyw, makaronów,  zup, mięsa i ryb, lub po prostu do samego chleba, również muszą być brane pod uwagę powszechnie uznane właściwości oliwy z oliwek jako prawdziwego lekarstwa. Regularne spożywanie oliwy z oliwek jest niezwykle korzystne dla organizmu człowieka i osłabia skutki wytworzone w wyniku działania wolnych rodników i redukuje procent tak zwanego „złego” cholesterolu l.d.l.

Zimą, „Ogród Europy” bardziej podziwiany za jego cudowny rozkwit podczas innych pór roku, przekształcony zostaje zarówno dla miłośników śniegu jak i entuzjastów narciarstwa.

Na górze Baldo, każda pora roku ma swój własny nieodparty urok i stanowi stałe zaproszenie do poznawania tej góry w jej wszystkich, różnych i zaskakujących odmianach.

Góra Baldo jest niezwykłą siłownią na świeżym powietrzu, z widokami na Jezioro Garda, Nizinę Padańską i Prealpy Weneckie i Lugańskie, gdzie entuzjaści sportów, od nowicjuszy po najbardziej doświadczonych, mogą praktykować swoje ulubione zajęcia sportowe. Jest tu mnóstwo tras na różnych poziomach dostępnych dla turystów i krajoznawców: od spacerów ze stacji pod górę kolejką linową, do wysokiej wody w Malcesine, po trudniejsze wspinaczki aż na Górę Altissimo (2 godz. 40 minut) do Schroniska Telegrafo (3 godz. 30 minut), lub schroniska Bocca di Navene (1 godz.). Następnie zejście do San Michele (2 godz.) i Prai. Zaledwie kilka minut marszu to wszystko co jest potrzebne by dostać się do Pra Alpesina wyciągu krzesełkowego kolejki linowej. Zjeżdża ona w dół do malghe gdzie można delektować się miejscowo wyprodukowanymi specjałami, serami i wędlinami. Stałą cechą każdej trasy jest piękno otoczenia i wspaniałe widoki na Jezioro Garda,  Brentonico – płaskowyż  La Polsa i Weneckie Prealpy. Należy zawsze pamiętać o tym, że Góra Baldo ma dużą wysokość i autentyczne środowisko górskie, i z tego powodu, należy założyć odpowiednie ubranie oraz buty.